De oude halogeenspots gaan eruit en de nieuwe inbouwspots zijn groter. Of de nieuwe kraan past net niet in het kraangat. Het gat zit er al, het moet alleen groter. Je zet de gatzaag erop, en hij schiet alle kanten op: de rand rafelt en het gat wordt een ei. Dat ligt niet aan jou en niet aan de gatzaag. Het ligt aan het gat.
Het korte antwoord: twee gatzagen op één Pinn.
- Een gatzaag in de maat van het bestaande gat. Die loopt in het oude gat en geeft de geleiding.
- Een gatzaag in de nieuwe maat. Die zaagt het grotere gat, precies rond het oude.
In onze video gaat het zo van 35 naar 82 mm. Heb je de maat van het oude gat niet als gatzaag, dan werk je met een mal van een plankje.
Waarom een gatzaag wegloopt in een bestaand gat
Een gatzaag wordt gestuurd door de centreerboor: de boor in het hart van de gatzaag. Die boort eerst een gaatje en houdt de gatzaag daarna op zijn plek tot de tanden hun eigen spoor hebben gezaagd. Je hoort ook wel centerboor, geleideboor of pilootboor.
In een bestaand gat hangt de centreerboor in de lucht. Er is geen materiaal meer in het midden. De tanden raken de rand van het oude gat, grijpen aan één kant en trekken de gatzaag opzij. Op de fora heet dat dansen of verlopen. Het resultaat is een gerafelde rand en een gat dat niet rond is.
Er zijn twee manieren om de gatzaag weer geleiding te geven. Van binnenuit, met een tweede gatzaag die in het oude gat loopt. Of van buitenaf, met een mal.
De klus zelf heet een bestaand gat groter boren, een gat vergroten of een gat opboren. Strikt genomen is opboren iets anders: een gat naboren met een grotere spiraalboor.
Zo doe je het stap voor stap (van 35 naar 82 mm)
Bij Prop-Out klikken de gatzagen op de Pinn. Je zet er twee gatzagen op: de kleine loopt in het bestaande gat en geeft de geleiding die de centreerboor daar niet kan geven. In deze korte video zie je hoe dat gaat, van 35 naar 82 mm:
- Meet het bestaande gat. Meet de diameter op twee plekken. Een oud gat is niet altijd zuiver rond.
- Bepaal de nieuwe maat. Kijk in de gegevens van de inbouwspot, kraan of hollewanddoos welk gat er nodig is.
- Pak twee gatzagen. Eén in de maat van het bestaande gat, één in de nieuwe maat. In de video zijn dat 35 en 82 mm.
- Zet ze allebei op de Pinn. De gatzaag in de maat van het bestaande gat dient als geleiding. Bekijk in de video hoe de twee gatzagen op de Pinn zitten.
- Zaag. Laat de machine eerst op toeren komen en benader het materiaal langzaam. Te snel aanzetten geeft gespleten randen en verkort de levensduur van de gatzaag.
- Ring eruit. Wat overblijft is een ring in plaats van een prop. Klik de gatzaag los van de Pinn en haal de ring eruit.
Spotgat vergroten in een plafond
Dit is de klus waar de vraag het vaakst vandaan komt: oude spots eruit, nieuwe inbouwspots erin, en de nieuwe hebben een groter gat nodig. Fabrikanten noemen dat gat de inbouwopening, de zaagmaat of de gatmaat. Op de bouw hoor je ook sparing.
Kijk eerst welke inbouwopening de nieuwe inbouwspot vraagt. Philips Hue geeft bijvoorbeeld voor de dunne inbouwspot van 90 mm een inbouwopening van 7,0 cm op (productpagina Philips Hue). Daar hoort een gatzaag van 70 mm bij. Onze vuistregel: de inbouwspot mag maximaal 1 mm kleiner zijn dan de gatzaag.
Een voorbeeld. Het oude gat is 58 mm en de nieuwe inbouwspot vraagt 70 mm. Dan zet je de bimetalen gatzaag van 58 mm als geleiding op de Pinn en de bimetalen gatzaag van 70 mm als nieuwe maat. Voor gipsplaat pak je bimetaal.
Kraangat of het gat voor een hollewanddoos groter maken
Kraangat
Een nieuwe kraan vraagt soms een groter kraangat dan er zit. Quooker schrijft bijvoorbeeld een kraangat van 35 mm voor (installatiecriteria Quooker). Is het bestaande gat in een houten of multiplex werkblad kleiner, dan werk je op dezelfde manier: een gatzaag in de maat van het oude gat als geleiding en de gatzaag van 35 mm als nieuwe maat. De maat van het oude gat moet dan wel als gatzaag bestaan. Voor hout en multiplex pak je hardmetaal.
Zit het kraangat in een blad van steen, keramiek of composiet, dan is een gatzaag niet het juiste gereedschap. Voor steen en keramiek boor je met een Kerbo-diamantboor.
Het gat voor een hollewanddoos: van 68 naar 76 mm
Is er 68 mm gezaagd en heeft de hollewanddoos 76 mm nodig? ABB geeft voor de hollewanddoos HW52-F een gat van 76 mm op (productpagina ABB). Zet de gatzaag van 68 mm als geleiding op de Pinn en de gatzaag van 76 mm als nieuwe maat. Beide maten zijn er in bimetaal en in hardmetaal. Zaag je een nieuw gat, dan staat in het gat van 76 mm zagen in gipsplaat hoe je het in één keer goed doet.
Welke maat bij welk merk hollewanddoos hoort, lees je in Welke gatzaag voor een hollewanddoos of inbouwdoos?
Welke twee maten heb je nodig?
De regel is simpel: de eerste gatzaag heeft de maat van het bestaande gat, de tweede de maat die je nodig hebt. Beide moeten als gatzaag bestaan. Dit zijn combinaties die je vaak tegenkomt.
| Klus | Bestaand gat | Nieuw gat | Gatzagen |
|---|---|---|---|
| Het voorbeeld uit de video | 35 mm | 82 mm | 35 en 82 in bimetaal, of 35 en 82 in hardmetaal |
| Spotgat in gipsplaat | 58 mm | 70 mm | 58 en 70 in bimetaal |
| Gat voor een hollewanddoos | 68 mm | 76 mm | 68 en 76 in bimetaal, of 68 en 76 in hardmetaal |
| Doorvoer in hout of plaat | 35 mm | 80 mm | 35 en 80 in hardmetaal |
Bimetaal of hardmetaal? Voor gipsplaat en dun metaal pak je bimetaal. Voor hout, MDF, multiplex en dikker plaatmateriaal pak je hardmetaal.
35 mmKraangat en afvoer
68 mmHollewanddoos en inbouwspot
70 mmInbouwspot
76 mmHollewanddoos en inbouwspot
82 mmInbouwdoos en inbouwspotMet een set heb je de twee maten vaak al in huis. In elke set zit één Pinn, en daar zet je beide gatzagen op.
- Bimetalen gatzagenset met 10 maten: 25, 30, 35, 43, 54, 60, 65, 68, 76 en 82 mm. Hier zit het voorbeeld van 35 naar 82 mm in.
- Gatzagenset Electro: 60, 65, 68, 70, 76 en 82 mm in bimetaal en 68 mm in hardmetaal. Voor 68 naar 76 mm en voor spotgaten naar 70, 76 of 82 mm.
- Hardmetalen gatzagenset met 10 maten: 25, 30, 35, 45, 55, 60, 65, 68, 76 en 80 mm. Voor hout en plaat, bijvoorbeeld van 35 naar 80 mm.
Bekijk de bimetalen set Weet je het niet zeker? Doe de keuzehulp
Geen tweede gatzaag in de juiste maat: de mal van een plankje
Oude gaten hebben niet altijd een maat die als gatzaag bestaat. Op de fora kom je spotgaten van 56 en 64 mm tegen. Dan helpt de truc die klussers al jaren gebruiken: een mal.
- Zaag met de gatzaag in de nieuwe maat een gat in een plankje of een stuk plaat. Daar heeft de centreerboor gewoon houvast.
- Leg het plankje met dat gat precies over het oude gat en zet het vast.
- Zaag door het gat in het plankje. Het plankje houdt de gatzaag aan de buitenkant op zijn plek tot hij zijn eigen spoor heeft.
Het werkt, maar het heeft nadelen. Je moet het plankje vastzetten, en schroeven in een afgewerkt plafond wil je liever niet. Bij een rij spots moet je de mal bij elk gat opnieuw uitlijnen. Met twee gatzagen op de Pinn is het oude gat zelf de geleiding en heb je geen mal nodig.
Problemen en oplossingen
De gatzaag danst over het oppervlak
De centreerboor raakt niets. Zet een gatzaag in de maat van het bestaande gat ervoor, of gebruik een mal.
De rand splintert of brokkelt
Laat de machine eerst op toeren komen en benader het materiaal langzaam. Druk niet door.
De maat van het oude gat bestaat niet als gatzaag
Werk dan met de mal van een plankje.
De ring blijft in de gatzaag zitten
Klik de gatzaag los van de Pinn en haal de ring eruit. Wrikken met een schroevendraaier is niet nodig.
Het gat zit in tegels, steen of beton
Daar is een gatzaag niet voor. In tegels en steen boor je met een diamantboor, en dat is Kerbo: diamantboren van 3 tot 55 mm, los en in kokers.
Het moet een groot gat worden, voor ventilatie
Bij grote maten werkt hetzelfde principe: een kleine gatzaag voorop die de kracht opvangt. In deze video doen we dat bij 170 mm.
Veelgestelde vragen
Waarom loopt mijn gatzaag weg in een bestaand gat?
Omdat de centreerboor in het midden geen materiaal meer raakt. De gatzaag heeft dan geen geleiding en de tanden trekken hem opzij. Zie de uitleg.
Kan ik twee gatzagen op één houder zetten?
Bij Prop-Out wel. De houder heet daar de Pinn. Je zet er twee gatzagen op: één in de maat van het bestaande gat als geleiding en één in de nieuwe maat.
Welke maat moet de eerste gatzaag hebben?
De maat van het bestaande gat. Bestaat die maat niet als gatzaag, werk dan met een mal van een plankje.
Hoe groot moet het gat voor mijn nieuwe inbouwspot zijn?
Dat staat bij de inbouwspot als inbouwopening, zaagmaat of gatmaat. De inbouwspot mag maximaal 1 mm kleiner zijn dan de gatzaag.
Kan ik zo ook een gat in tegels of steen vergroten?
Nee. Een gatzaag is daar niet voor. In tegels en steen boor je met een diamantboor, en dat is Kerbo.
Tot slot: meet eerst het oude gat. Weet je die maat en de nieuwe maat, dan weet je welke twee gatzagen je op de Pinn zet.
Heeft deze pagina je geholpen?
Mooi, dank je. Succes met de klus.
Jammer. Laat in één regel weten wat je miste via de contactpagina, dan vullen we het aan.
