Gatenboor voor een hollewanddoos: zo zaag je het gat van 76 mm in gipsplaat

De wand staat. De staanders zijn beplaat, de flexbuis hangt erachter en je hebt een doos Attema hollewanddozen naast je liggen. Nu moet er een rond gat in de gipsplaat waar de hollewanddoos precies in klemt. Op de verpakking staat 76 mm, maar welke gatenboor zet je daarvoor op de boormachine? En hoe zorg je dat het gat geen 80 mm wordt?

In dit artikel werken we één klus van begin tot eind uit: een Attema UHW50 hollewanddoos in een Gyproc metal stud wand met gipsplaat van 12,5 mm. Daarna wat er anders is bij een dikke wand: dubbele gipsplaat of gipsplaat op OSB.

Gatenboor, gatzaag of dozenboor: wat zet je op de boormachine?

Gatenboor en gatenzaag zijn de woorden uit de bouwmarkt. De vakterm is gatzaag: een ronde zaag met een centreerboor in het midden. Attema schrijft het ook zo in het productblad: “Ø Gatzaag 76 mm”. Een dozenboor is iets anders: dat is de diamantboor voor een inbouwdoos in steen. In gipsplaat gebruik je die niet.

Voor deze klus heb je dit nodig:

• Prop-Out bimetalen gatzaag van 76 mm. Bimetaal (HSS) is de zaag voor gipsplaat en gaat ook door een metal-studprofiel als je er toch een raakt.
• Prop-Out Pinn, de adapter waar de gatzaag op klikt.
• HSS centreerboor van 75 mm lang. Die hoort bij de bimetalen gatzaag. De 75 is de lengte van de boor, niet de maat van het gat.
• Attema UHW50 hollewanddozen en flexbuis van 16 of 19 mm.

Dit zijn de maten van de onderdelen, zoals de fabrikanten ze opgeven:

Andere merken vragen een andere maat: Kaiser en Helia 68 mm, Legrand 67 mm. Die staan in ons artikel Welke gatzaag voor een hollewanddoos of inbouwdoos? Hier blijven we bij Attema en 76 mm. Ook de ondiepe UHW40 van Attema vraagt volgens het productblad een gatzaag van 76 mm.

Kies je gatzaag van 76 mm

HSS 76 mmEén gipsplaat van 12,5 mm, ook door een metal-studprofiel. Met de centreerboor van 75 mm lang.Bimetalen gatzaag 76 mmCentreerboor 75 mm lang

HM 76 mmDubbele gipsplaat, gipsplaat op OSB en ander dik plaatmateriaal. 60 mm boordiepte. Met de centreerboor van 95 mm lang.Hardmetalen gatzaag 76 mmCentreerboor 95 mm lang

Stap 1 en 2: plek bepalen tussen de staanders en de buis klaarleggen

Stap 1: kies de plek tussen twee staanders. Gyproc zet de staanders op een hart-op-hartafstand van 60 cm. Zet het hart van je gat midden tussen twee staanders, niet op een staander. De UHW50 is van binnen 50 mm diep. Komt het gat precies op een staander, dan zaagt bimetaal er wel doorheen, maar de hollewanddoos heeft daarachter geen ruimte. Zoek de staanders dus eerst op: aan de schroefrij in de plaat zie je waar ze zitten. Wat de hoogte betreft: in onze video zitten de hollewanddozen op 30 cm vanaf de vloer.

Stap 2: leg de buis klaar voordat de tweede zijde dicht gaat. Gyproc schrijft: “Voer na het beplaten van de eerste kant de leidingen en elektra eenvoudig door de openingen in de staanders.” Laat de flexbuis van 16 of 19 mm op de hoogte van de hollewanddoos achter de plaat hangen. Na het zagen vis je hem door het gat naar voren.

Twee of meer hollewanddozen naast elkaar? Die zet je op 71 mm hart-op-hart. Hoe dat zit, lees je in het artikel over de maat per merk.

Stap 3 tot 6: aftekenen, voorboren, zagen en de prop eruit

Op klusforums gaat het hier het vaakst mis. Iemand zaagt twintig gaten van 76 mm en ze worden allemaal 80 mm, omdat de zaag bij het begin “zwabbert”. Een ander zaagt zonder centreerboor door gipsplaat met een laagje stucwerk en de zaag loopt weg. Een gat dat te groot is, zaag je niet meer kleiner. Zo voorkom je het.

1. Stap 3: teken alleen het hart af. Zet een kruisje waar het midden van de hollewanddoos komt. De gatzaag maakt de rand. Teken de hollewanddoos niet na: dan ga je op de lijn zagen in plaats van op het hart.
2. Stap 4: boor voor met alleen de centreerboor. Zet de Pinn zonder gatzaag in de boormachine en boor een gaatje op het kruisje. Zo klapt de gatzaag straks niet op de plaat en buigt of breekt de centreerboor niet. Dit is het antwoord op de zaag die wegloopt.
3. Stap 5: zaag met de bimetalen gatzaag van 76 mm. Klik de gatzaag op de Pinn en zet de centreerboor in het voorgeboorde gaatje. Laat de machine op toeren komen en benader de plaat langzaam. Zaag vanaf de zichtzijde: Gyproc schrijft dat je sparingen “altijd vanaf de zichtzijde” zaagt. Zit er een dun laagje stucwerk op de plaat, zaag dan zonder druk.
4. Stap 6: haal de prop eruit. Klik de gatzaag los van de Pinn, dan komt de prop vrij. Gipsplaat geeft veel stof: klop de zaag even uit. De Pinn heeft twee sleufjes waardoor je het stof uit het mechaniek drukt.

Wil je het een keer zien? In onze video Wandcontactdozen monteren: stap voor stap zagen we een rij hollewanddozen in een gipswand. Waarom voorboren en rustig aanzetten je gatzaag ook langer goed houdt, zie je in Zo verleng je de levensduur van je gatzaag. Zit de prop toch vast, lees dan Prop vast in je gatzaag?

Stap 7 en 8: flexbuis aansluiten, hollewanddoos erin en vastzetten

Stap 7: buis eerst in de hollewanddoos. Haal de flexbuis door het gat naar voren en klik hem in een van de twee buisinvoeren van de UHW50. Attema beschrijft die als “conische buisinvoeren met geïntegreerde vergrendeling voor zowel 16 als 19 mm buis”. Doe dit vóór de hollewanddoos in het gat gaat. Zit hij eenmaal, dan krijg je er geen buis meer bij.

Stap 8: hollewanddoos in het gat en vastzetten. Duw de hollewanddoos met de buis eraan in het gat van 76 mm. De UHW50 zet zich vast met “metalen schroefplaatjes met 3-voudige spoed”: draai de schroeven aan tot de hollewanddoos vast tegen de plaat zit. Kijk of hij recht zit voordat je hem vastzet. Een scheve hollewanddoos geeft een scheef stopcontact. Daarna gaat het schakelmateriaal er met schroeven op.

Dit zijn de stappen zoals wij ze in de praktijk doen. Een montage-instructie van Attema voor de UHW50 hebben we niet gevonden; de maten komen uit het productblad en van de productpagina van Attema.

Dikke holle wand: dubbele gipsplaat of gipsplaat op OSB

Op zolder of bij een renovatie zit er vaak meer dan één plaat. Bijvoorbeeld 12,5 mm gipsplaat op 18 mm OSB: samen 30,5 mm. Of de Gyproc wand GF 100/2.50.2.A, met twee gipsplaten van 12,5 mm per zijde op een C-profiel van 50 mm. Dan veranderen twee dingen: de hollewanddoos en de gatzaag.

1. Meet de plaatdikte en kies de hollewanddoos. De UHW50 is volgens Attema geschikt tot 27,5 mm. Twee gipsplaten van 12,5 mm (25 mm) passen dus nog. Gipsplaat op OSB (30,5 mm) niet: daarvoor is de Attema DUO-UHW50, volgens Attema tot 43 mm plaatdikte. De gatzaag blijft 76 mm. Op een klusforum probeerde iemand een UHW50 op 30,5 mm en kwam uit op opvulringen en langere schroeven. Dat is niet nodig als je de hollewanddoos kiest die bij de plaatdikte hoort.
2. Zaag met de hardmetalen gatzaag van 76 mm. Hardmetaal heeft 60 mm boordiepte en grotere groeven die het boormeel van OSB en dubbele gipsplaat sneller afvoeren. Daarom is hardmetaal de keuze voor dikker materiaal, en het is ook geschikt voor gips. Gebruik er de centreerboor van 95 mm lang bij. Voorboren met alleen de centreerboor blijft stap één.
3. Prop eruit. Door gipsplaat en OSB krijg je een prop van twee lagen. Klik de zaag los van de Pinn en haal hem eruit. Dat werkt ook bij nat hout.

Geluidswand, brandwand, luchtdicht: waar het misgaat

Geluidswand: hollewanddozen niet tegenover elkaar

Gyproc waarschuwt: “Elektradozen aan weerszijden van de wand kunnen geluidslekken vormen.” Het Gyproc Wandenboek geeft in tabel 11 de regel: bij een wand tot Rw 55 dB mogen de dozen tegenover elkaar, met de omtrek afgedicht met gips. Tussen 55 en 60 dB laat je de dozen aan weerszijden minimaal 600 mm verspringen. Vanaf 60 dB zit ook de spouw vol minerale wol. Kijk dus eerst welke geluidswaarde de wand heeft, voordat je aan de andere kant op dezelfde plek zaagt.

Brandwerende wand: kijk naar het voorschrift

In een brandwerende wand mag niet zomaar elke hollewanddoos. Gyproc noemt voor contactdozen in een brandwerende wand de Glasroc F FireBox, “toepasbaar vanaf een spouwdiepte van 70 mm”. Attema heeft brandwerende hollewanddozen (AT1069). Vraag het voorschrift van de wand na en kies de hollewanddoos daarop; de gatzaagmaat staat in het productblad van die hollewanddoos.

Luchtdicht bouwen: dampscherm achter de plaat

Zit er een dampremmende folie achter de gipsplaat, dan zaag je daar met elk gat doorheen. Attema heeft daarvoor het inzetstuk luchtdicht AT1117 voor de hollewanddoos, tegen tochtstromen door de inbouwdoos. Het is niet bedoeld voor een centraaldoos.

Het gat is toch te groot geworden

Een gat van 80 mm zaag je niet terug naar 76. Is het gat juist te klein, dan vergroot je het met twee gatzagen op één Pinn: zie Bestaand gat groter boren.

Veelgestelde vragen

↑ Terug naar boven