Ventilatiegat boren: welke gatzaag voor een buis van 125, 150 of 160 mm?

De buis is 125 mm, dus je pakt de gatzaag van 127 mm uit de bus. Het gat zit erin, en dan blijkt de buis met isolatie er niet door te passen. Of je zaagt voor een afzuigkap van 150 mm een gat van precies 150 mm en krijgt de flexibele slang er alleen met wringen doorheen. Het gaat bijna altijd op hetzelfde punt mis: de maat op de buis is niet de maat van het gat.

De zaagmaat per buis: de tabel

Dit is de buistabel uit onze eigen catalogus. Zoek op wat er door het gat moet en lees de zaagmaat af. HSS is de bimetalen gatzaag, HM de hardmetalen gatzaag. Een gatzaag heet ook gatenzaag of, in België, klokboor.

Twee dingen vallen op. Een ventilatierooster krijgt een krap gat: 2 mm groter dan de roostermaat. Een buis krijgt ruimte: 10 mm of meer. Onze afdeling R&D zegt daarover: het is altijd verstandig iets groter te boren, zodat de buis er makkelijk doorheen gaat, ook als hij iets vervormd is, wat scheef loopt of het gat iets scheef geboord is.

Voor een gladde buis van 150 mm (spiraalbuis of kunststof) staat er geen regel in de buistabel. Meet dan de buitenmaat van je buis en houd het advies van hierboven aan. De maten rond 150 mm in het assortiment zijn 152 en 162 mm in bimetaal en 160 mm in hardmetaal.

Zoek je de boormaat voor een inbouwdoos of hollewanddoos? Die staat in Welke gatzaag voor een hollewanddoos of inbouwdoos?

Buismaat is geen zaagmaat: binnenmaat, buitenmaat en isolatie

Op de buis, de afzuigkap en de ventilatie-unit staat een aansluitmaat: 125, 150 of 160 mm. Dat is de maat waarmee de onderdelen in elkaar passen. Het gat moet de buitenkant van de buis doorlaten, en die is altijd groter. Hoeveel groter hangt af van het soort buis.

• Flexibele afvoerslang. De buitenkant is een paar millimeter groter dan de binnenkant. Renson geeft voor de flexibele slang Aludec bij een binnenmaat van 125 mm een buitenmaat van 127 mm op, en bij 150 mm een buitenmaat van 152 mm (technische fiche Renson). Een flexibele slang is bovendien zelden mooi rond.
• Akoestische flexibele slang. Hier zit een dikke mantel omheen. Dezelfde fiche van Renson geeft voor de Acoudec bij een binnenmaat van 125 mm een buitenmaat van 175 mm op. Dat past niet meer door een gat van 170 mm.
• Geïsoleerde buis. De isolatie telt aan twee kanten mee. De geïsoleerde buis Aerfoam van Ubbink heeft een wand van 16 mm: bij een binnenmaat van 125 mm is de buitenmaat 157 mm, en bij 160 mm is dat 192 mm (productblad Ubbink Aerfoam).
• Dakdoorvoer en muurdoorvoer. Een doorvoer heeft vaak een mantel of isolatie om de eigenlijke buis. Fabrikanten noemen het gat daarvoor de sparing. Kijk in de montage-instructie welke sparing er gevraagd wordt.

Let dus op wat er in een productblad staat. Staat er alleen “diameter” of “aansluitdiameter”, dan is dat de maat van de buis en niet de maat van het gat. Twijfel je, meet dan de buitenkant van wat er door het gat moet, op het dikste punt.

Nog twee maten die vaak door elkaar gaan: 150 en 160 mm (een afzuigkap is meestal 150, ventilatie en warmteterugwinning meestal 160) en 120 en 125 mm. Meet het na voordat je zaagt.

Afzuigkap: 125 of 150 mm?

Welke afvoermaat je afzuigkap nodig heeft, staat in de handleiding van de afzuigkap. In België heet de afzuigkap een dampkap. Veel afzuigkappen hebben een aansluiting van 150 mm. Siemens schrijft bijvoorbeeld ronde buizen met een binnendiameter van 150 mm voor als aanbevolen maat, en minstens 120 mm (montagehandleiding Siemens). Houd de maat aan die de fabrikant van je afzuigkap vraagt, en verloop niet naar een dunnere buis omdat er toevallig een kleinere gatzaag in de bus ligt.

Voor het gat in een keukenkast, een houten achterwand of een dakbeschot kom je dan hier uit:

• Afzuigkap met afvoer van 125 mm: gatzaag van 135 mm, voor spiraalbuis, kunststof buis en flexibele afvoerbuis.
• Afzuigkap met afvoer van 150 mm en een flexibele afvoerbuis: gatzaag van 162 mm in bimetaal of 160 mm in hardmetaal.
• Ventilatierooster van 150 mm in een plaat of paneel: gatzaag van 152 mm in bimetaal.

Gaat de afvoer door een gemetselde buitenmuur, dan heb je geen gatzaag nodig maar een kernboor. Zie door steen of beton.

Mechanische ventilatie en warmteterugwinning: 125, 160 en geïsoleerde buis

Bij mechanische ventilatie en bij een ventilatiesysteem met warmteterugwinning (WTW) kom je vooral spiraalbuis van 125 en 160 mm tegen. In België heet spiraalbuis ook spirobuis. De zaagmaten:

• Spiraalbuis 125 mm: gatzaag van 135 mm.
• Spiraalbuis 160 mm: gatzaag van 170 mm. Dat is de grootste maat in ons assortiment.
• Ventilatierooster in plafond of wand: 127 mm bij een ventilatierooster van 125 mm, 162 mm bij een ventilatierooster van 160 mm.

Voor de kanalen van en naar buiten wordt ook geïsoleerde buis gebruikt. Reken dan met de buitenmaat. Een geïsoleerde buis van 125 mm met een buitenmaat van 157 mm vraagt een gat dat groter is dan 157 mm. De maten daarboven in het assortiment zijn 160 en 168 mm in hardmetaal, 162 mm in bimetaal en 170 mm in beide.

De geïsoleerde buis Aerfoam van 160 mm heeft een buitenmaat van 192 mm. Dat is groter dan onze grootste gatzaag. Zo'n sparing zaag je uit met een andere zaag. Ubbink beschrijft dat zelf voor de dakdoorvoer Ventus: een ronde, haakse sparing uit het dak zagen met de reciprozaag (Ubbink, kennisbank Ventus).

Kies je gatzaag per maat

Elke Prop-Out gatzaag klikt op de Pinn. Eén Pinn past op alle maten, in bimetaal en in hardmetaal. De prop haal je eruit door de gatzaag los te klikken.

127 mmVentilatierooster van 125 mmBimetaal (HSS)Hardmetaal (HM)

135 mmSpiraalbuis, kunststof buis en flexibele afvoerbuis van 125 mmBimetaal (HSS)Hardmetaal (HM)

152 mmVentilatierooster van 150 mm. Alleen in bimetaal.Bimetaal (HSS)

160 en 162 mmFlexibele afvoerbuis van 150 mm. De 162 ook voor een ventilatierooster van 160 mm.Bimetaal 162 (HSS)Hardmetaal 160 (HM)

170 mmSpiraalbuis, kunststof buis en flexibele afvoerbuis van 160 mmBimetaal (HSS)Hardmetaal (HM)

Hout, plaat of dun metaal: bimetaal of hardmetaal?

Heb je de maat, dan is de tweede vraag waar je doorheen moet.

• Bimetaal (HSS) is de gatzaag voor dun materiaal. Hij is uitermate geschikt voor staal, roestvast staal, non-ferro en metalstud tot 5 mm dik, en ook geschikt voor hout, spaanplaat, kunststof en HPL. Denk aan dun plaatstaal, een kunststof paneel of HPL. In metaal gebruik je steeds koelmiddel en snijolie.
• Hardmetaal (HM) is de gatzaag voor hout en dikker materiaal: hout, spaanplaat, MDF en multiplex, en ook vezelcement, kunststof en gips. De spaankamers zijn groter en voeren het boormeel sneller af, en de boordiepte is 60 mm. Voor een keukenkast van spaanplaat of een wand van multiplex is dit de logische keuze.

Let op de maten: 152 en 162 mm zijn er alleen in bimetaal, 160 en 168 mm alleen in hardmetaal. De maten 127, 135 en 170 mm zijn er in beide.

Zo zaag je een gat van 135 tot 170 mm zonder dat de machine slaat

Een grote gatzaag heeft veel tanden tegelijk in het materiaal. Grijpt hij, dan komt die kracht op de centreerboor en op je pols. In deze video laten we zien hoe je een ventilatiegat van 170 mm boort zonder dat dat gebeurt:

De werkwijze uit de video, stap voor stap:

1. Kijk wat erachter zit. Zoek waar balken, stijlen, leidingen en kabels lopen en teken het hart van het gat af.
2. Zaag eerst een klein gat. Zet een gatzaag van 51 mm op de Pinn XL en zaag daarmee op het hart een gat.
3. Zet de grote gatzaag erachter. Monteer de gatzaag van 170 mm tegen het Block, met de gatzaag van 51 mm ervoor. Je werkt met de centreerboor van 95 mm.
4. Zaag het grote gat. De kleine gatzaag vangt de kracht op die anders op de centreerboor komt. Laat de machine eerst op toeren komen en benader het materiaal langzaam.
5. Prop eruit. Klik de gatzaag los van de Pinn en haal de prop eruit.

Met de gewone Pinn: eerst voorboren

Werk je met de gewone Pinn, boor dan eerst voor met alleen de centreerboor op de Pinn, zonder gatzaag. Zo klapt de gatzaag niet op het materiaal en buigt of breekt de centreerboor niet. Klik daarna de gatzaag erop en zaag.

Dikke wand: de Pinn XL

Bij een meerlaagse wand, houtskeletbouw of ander dik materiaal komt de boorkop met de gewone Pinn tegen de wand voordat je erdoor bent. De Pinn XL is 280 mm lang en is daarvoor gemaakt.

Toerental: hoe groter de gatzaag, hoe langzamer

Een grote gatzaag draait veel langzamer dan een kleine. De waarden hieronder zijn afgelezen uit de grafiek in onze catalogus. Gebruik ze als richtwaarde, in toeren per minuut.

Houd het toerental dus laag en gebruik de zijhandgreep van je machine.

Door steen of beton: kernboor in plaats van gatzaag

Gaat het ventilatiegat door een gemetselde buitenmuur of door beton, dan heb je een diamantkernboor nodig. Dat heet een kernboring. Een gatzaag gebruik je daar niet voor.

Ook bij een kernboring geldt dat het gat groter is dan de buis. Naber geeft voor een muurdoorvoer van 150 mm bijvoorbeeld een kerngatboring van 162 mm op (productgegevensblad Naber). Kijk dus ook hier in het blad van de doorvoer die je plaatst.

Heeft de gevel een houten binnenblad of een voorzetwand van plaat, dan zaag je dat deel wel met de gatzaag en het steen met de kernboor.

Afwerken: afschot, luchtdicht en waar je niet doorheen zaagt

• Blijf tussen de balken en stijlen. Een gat van 125 mm of groter haalt een groot deel van een balk of stijl weg. Zoek eerst waar ze zitten en plaats de doorvoer ertussen. Moet de doorvoer toch door een dragend deel, laat dat dan eerst beoordelen door een constructeur.
• Afschot naar buiten. Fabrikanten van afzuigkappen en doorvoeren schrijven voor dat een kanaal door de gevel licht afloopt naar buiten. Siemens noemt in de montagehandleiding 1 graad verval (Siemens).
• Luchtdicht afwerken. Het gat is bewust ruimer dan de buis, dus de naad moet daarna dicht. Ubbink wijst erop dat bij metingen voor luchtdicht bouwen de meeste lekken bij de aansluiting van dakdoorvoeren zitten (productblad Ubbink). Gebruik de manchet of afdichting die bij de doorvoer hoort.
• Geïsoleerde dakdoorvoer. Brink schrijft voor ventilatie altijd een geïsoleerde ventilatiedakdoorvoer voor (installatievoorschrift Brink). Reken bij het zagen met de buitenmaat daarvan.

Gat te krap, gatzaag slaat of wand te dik

Het gat is te krap en de buis past niet

Een bestaand gat groter boren is lastig, omdat de centreerboor geen materiaal meer heeft. Met de Pinn zet je twee gatzagen achter elkaar: één in de maat van het bestaande gat als geleiding en één in de nieuwe maat.

De gatzaag hapt en de machine slaat

Dat is de kracht van een grote diameter op één centreerboor. Werk met de kleine gatzaag ervoor, zoals in de werkwijze hierboven. Verlaag het toerental en zet rustig aan. Te snel aanzetten geeft gespleten randen en verkort de levensduur van de gatzaag.

De gatzaag loopt weg bij het aanzetten

Boor eerst voor met alleen de centreerboor, of zaag eerst het kleine gat van 51 mm. Daarna heeft de grote gatzaag geleiding.

De boorkop komt tegen de wand

Dan is de gewone Pinn te kort voor deze wandopbouw. Neem de Pinn XL van 280 mm met het Block.

De prop zit vast in de gatzaag

Klik de gatzaag los van de Pinn of trek hem naar achteren, en haal de prop eruit. Dat werkt ook bij nat hout.

De buis is dikker dan 170 mm

Een geïsoleerde buis van 160 mm of een akoestische slang past niet door een gat van 170 mm. Groter gaan onze gatzagen niet. Teken de sparing af en zaag hem uit, bijvoorbeeld met een reciprozaag.

Veelgestelde vragen

↑ Terug naar boven